روند جمعیتی گروههای سنی ایران تا سال 1420 چگونه خواهد بود؟

بررسي سهم جمعيت سالمند 65 ساله و بيشتر در ایران نشان می دهد سهم جمعیت سالخورده طي دوره 1335 تا 1365 با روند كاهشي از 4 درصد به 3.1 درصد رسيده است و پس از آن با يك روند افزايشي در سال 1390 به 5.7 درصد رسيده است. در هر حال تعداد مطلق جمعيت سالمند 65 ساله و بيشتر از 762 هزار نفر در سال 1335 به چهار میلیون و 296 هزار نفر در سال 1390 افزايش يافته است. به عبارت ديگر تعداد جمعيت سالمند طي نيم قرن اخير 5.6 برابر شده است، در حالي كه جمعيت كل كشور در همين دوره حدود 4 برابر شده است.

در هر حال افزايش اميد به زندگي از 47 سال در سال 1345 به 72 سال در سال 1390 نقش موثري در افزايش سهم و تعداد جمعيت سالمند داشته است. همچنين كاهش نرخ باروري از 6.4 فرزند در سال 1365 به 1.8 درصد در سال 1390 عامل موثري ديگري در افزايش سهم جمعيت سالمند به شمار مي رود.

براساس پيش بيني انجام شده با فرض ثابت بودن نرخ باروري 1.8 سهم جمعيت 65 ساله و بيشتر در سال 1410 به 9.6 درصد با 8 میلیون و 565 هزار نفر و در سال 1420 به 13.5 درصد با 12 میلیون و 516 هزار نفر خواهد رسيد.

طي سال هاي 1335 تا 1375 همواره بيش ترين سهم جمعيت مربوط بـه گروه سني كمتر از 15 سال بوده است. مي توان گفت كودكي كه اولين مرحله انتقال سني اسـت از قبـل از سـال 1335 شـروع و تـا سـال 1375 ادامه داشته است. در اين مرحله همواره حدود 39.5 درصد تا 46.1 درصد جمعيت در گروه سني كمتر از 15 سال قرار داشته اسـت.

مرحله جواني دومين مرحله از مراحل انتقال ساختار سني است كه از سال 1375 شروع و تا سال 1390 ادامه داشته است. در اين مرحله جمعيت جوان 29-15 سال سهم قابل توجهي از جمعيت را به خود اختصاص داده است.

سومين مرحله، مرحله ميـان سـالي است. در اين مرحله بخش عمده اي از جمعيت در سنين 64-30 سال قرار مي گيرد. اين مرحله از 1390 آغاز و در سال 1410 سهم جمعيت ميان سال به نقطه اوج خود مي رسد. جمعيت شناسان بـراين باورنـد كـه چنانچـه سهم گروه سني 64-15 ساله به حدود 70 درصد از كل جمعيت برسد، ساختار سني جامعه وارد پنجره جمعيتـي شـده و از ايـن زمـان بـه عنوان فرصت جمعيتي ياد مي شود. اهميت سهم جمعيت در اين سنين به اين علت است كه اين جمعيت به لحاظ اقتصادي فعال و در سن كار است و افزايش سهم آن مي تواند باعث رشد سريع تر اقتصادي و كاهش بار وابستگي خانواده ها شود. بنابراين كشور ايران از سال 1385 وارد مرحله پنجره جمعيتي شده و تا سال 1420 اين وضعيت ادامه خواهد داشت.

در سال 1410 براي اولين بار سهم جمعيت 65 سال و بيشتر كشور به حدود 10 درصد خواهد رسيد و پـس از آن در سـال 1420 بـه 13.5درصد از كل جمعيت افزايش خواهد يافت. اين پيش بيني نشان مي دهد از سال 1410 به بعد بر خلاف افزايش سهم جمعيت سالمند 65 ساله و بيشتر، سهم جمعيت گروه هاي سني كودك، جوان و ميانسال رو به كاهش مي رود.